İşsizlik oranının mart ayında yüzde 5,1’e yükseldiği ABD’de sadece bu ay içerisinde 80 bin kişi ya maliyetlerde kesinti planları ya da işyererinin komple kepenk indirmesi sebebiyle işten çıkarıldı.
Üretim sektöründe sadece mart ayında 48 bin kişi işini kaybetti. Bunun çoğu otomotiv ve parçaları sektörlerinden. İnşaat sektöründe de 9 aydır iş kaybı yaşanıyor, sayı 51 bini buldu. Moody’s’in başekonomistlerinden Mark Zandi’ye göre tüm sinyaller önümüzdeki aylarda işsizlik oranlarının daha da artacağına işaret. Genel tahmin ise, toplam işsizlik oranının önümüzdeki sene başında yüzde 6’yı bulabileceği ve 2 milyona yakın kişinin işsiz kalabileceği yönünde. Ancak tüm bunlar olurken öyle sektörler var ki, krize rağmen işten çıkarmak bir yana, yeni iş alımları yapmaya devam ediyor. ABD’deki ekonomik durgunluk 1929 Büyük Buhran benzeri bir resesyona benzetilse ve başta Wall Street olmak üzere büyük şirketlerin en üst düzey yöneticileri bile işinden olsa da bazı sektörler adeta “kriz geçirmez” hale geldi.
Krizin güvenli limanları
Uzmanlara göre kriz döneminde çalışılacak en iyi üç sektörün başında sağlık geliyor. ABD’de nüfusun gün geçtikçe yaşlanıyor olması, önümüzdeki dönemde tıbbi bakım maliyetlerinin artacağına, dolayısıyla da krize rağmen sağlık sektörünün canlı kalmaya devam edeceğine işaret.
ABD’de sağlık harcamaları Gayrisafi Yurtiçi Hasıla’nın yüzde 16’sını oluşturuyor. ABD Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre 2007’de ülkede 2.26 trilyon dolarlık sağlık harcaması yapıldı. Bu, kişi başına 7 bin doların üzerinde bir harcama anlamına geliyor.
İkinci sıradaki parlayan yıldız ise, eğitim sektörü. Nüfus yaşlanmayı sürdürse de demografik verilere bakıldığında ABD’de okul çağına gelen nüfusun sayısında artış var. Özel okullar ve devlet liseleri ile ticaret liselerine olan başvurularda görülen artışlara dayanarak eğitim sektöründe çalışanların resesyondan zarar görmeyecekleri iddia ediliyor.
İşini kaybetmek istemeyenler için üçüncü bir güvenli liman olarak ise, uçak üretimi gösteriliyor. Bu sektörde de taleplerin sürüyor olması, iş güvencesi ve yeni iş bulma olanağı sağlıyor.
Düşen dolar, tarım işçisine yarar
Uzmanlar, doların düşüşünden de bazı sektörlerin karlı çıkacağını özellikle vurguluyor. Bu sektörlerin başında ise, uluslararası arenada para biriminin düşüklüğü sayesinde ihracatın patronu haline gelen Çin’e karşı boynu iyice bükülen tarım geliyor. ABD Merkez Bnkası’nın (FED) hızlı faiz indirimleri ile euro karşısında iyice değer kaybeden dolar, bu kez ABD’li çiftçiye rekabet şansı vererek tanımaya başlayacak. Genel olarak ise, yeni iş alımlarının tüketicilerin harcama yapmaya devam edecekleri sektörlerde yaşanacağı, ekonominin durumu ne olursa olsun bu sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin satış yapmayı sürdüreceği, dolayısıyla da işten çıkarmaya ihtiyaç duymayacağı kaydediliyor. Eczaneler, benzin istasyonları ve tamir atölyelerinin de iyi iş yapmaya devam edeceği tahminler arasında. Ülke ekonomisinin bel kemiğini oluşturan küçük ve orta ölçekli şirketler arasında ise, ekonomiye ilişkin endişeler hala yoğun ya da ciddi düşüşler var.
İşsizlik bu sektörleri vuruyor
Otomotiv: Uzakdoğulu rakiplerinin alternatif yakıtlı araç seçenekleri tutunca, bir de üstüne ekonomik kriz eklenince otomotiv sektöründe çalışmak deli işi oldu. General Motors ve Chrysler, ABD’deki satışların mart ayında yüzde 19 düştüğünü açıkladı. Son bir yıldır kendi pazarındaki payını bile Japon üretici Toyota’ya kaptıran ABD’li otomotiv devi Ford’un mart ayı satışları da bir önceki yılın aynı dönemine oranla yüzde 14 düştü. Üretim sektörünün genelindeki iş kaybı ise 48 bin oldu. Bunun yarısı ise otomotiv ve yedek parça sektöründe gerçekleşti.
İnşaat: Emlak sektöründe verilen mortgage kredilerinin geri ödenememesi ile başlayan süreç inşaat sektörünü de vurunca bu sektörde çalışan 51 bin kişi 9 ay içinde işinden oldu. Sadece kadrolu elemanlar değil, anlaşmalı olarak çalışan işçiler de işten çıkarıldı. Emlak büroları ve mortgage piyasalarına dayalı yatırım araçları üzerinde uzmanlaşmış brokerlar milyarlarca dolarlık zarara girince inşaat sektöründe çalışmak da riskli hale geldi.
Turizm: Hava yolu taşımacılığı ile otelcilik ve restoran işletmeciliğine kadar bir çok alan ABD’de krizin en fazla etkilerinin görüldüğü noktalar arasında. Kredi ve derecelendirme kuruluşu Standart&Poor’s’un başekonomisti Dvaid Wyss’a göre seyahat alanında harcamalar azalacak, bu da turizm sektörü çalışanlarını olumsuz etkileyecek.
Kaynak: Referans Gazetesi
ABD’deki resesyon ve artan işsizliğe rağmen yeni eleman alımı yapan sektörler var. Uzmanlara göre eğitim ve sağlık iş kaybı riskinin en az olduğu sektörler.