İngiltere'de Hazine'nin önünde protestocu çıplak emeklileri görebilmek mümkünken, Türkiye'de bu tür manzaralara henüz rastlanmıyor.

Türkiye'de emeklilik yaşı 65'lere yükseltilmeye ve bireysel emeklilik sistemi teşvik edilmeye çalışılırken, İngiltere ve Amerika'da bu sistemin çökeceğine ilişkin sinyaller alınmaya başlandı.

Amerika'da pek çok şirketin çalışanlarına sağlamış olduğu imkanların, artık şirket varlığını tehdit etmeye başladığı görülüyor.

Emeklilik vaatleri, bir dönem işverenler tarafından her derdin devası gibi algılanıyordu. Gerçekten de, çalışanlar, şirketin sağladığı teşvikleri, rakip şirketlerin yüksek maaşlarına tercih ettiler. Ancak, 10 yıl öncesine kadar işverenin katkısına ihtiyaç duymayacak kadar yenilenmiş gözüken emeklilik sistemleri artık çökmeye başladı.

Birincisi, fonları yetersiz olan çok sayıda İngiliz firmasının çöküşü, 125.000 kadar kişinin, emekliliklerinin bir bölümünden yoksun kalmalarına sebep oldu; emeklilik imkanlarının bir bölümünden yoksun kalma sonucu ortaya çıkan politik anlaşmazlıklar nedeniyle İngiltere hükümeti şirketlerin sistemlerine para yatırmalarını sağlamak için bir "Emeklilik Koruma Fonu" ve bir de "Emeklilik Düzenlemesi" oluşturmak zorunda kaldı.

ABD'de bazı şirketler, yine iflas yasasından yararlanarak emeklilik yükümlülüklerinin yeniden yapılandırılmasını sağladılar. Ancak 26 milyar $ açık veren ABD sistemi artık bu yeniden yapılandırmanın işleyişini durdurdu.

Zor durumdaki şirketleri kurtarma operasyonu yapan şirketler, çalışanlara sunulan özel emeklilik paketlerinin doğrudan başarısızlık nedeni olmasa da, gözden geçirilmesi gereken unsurlardan biri olduğunun altını çiziyorlar.

Bazı çalışanlar ise, iyi bir iş ya da iyi bir emeklilik arasında tercih yapmak, çünkü ikisini birarada bulamamak durumunda karşıya kalabiliyorlar.

Bir Amerikan şirketi olan General Motors'u düşünecek olursak; ABD'de üretilen her otomobilin fiyatının içinde 1.000 $ çalışanların emekliliğine, 1.500 $ ise sağlık sigortasına ayrılıyor. Oysa, şirketin global rakipleri, bu gibi masraflar ile karşı karşıya değiller.

İngiltere'deki kolektif emeklilik açığı tekrar satış bazında 300 milyar olarak tahmin ediliyor. İlk defa emeklilik açıklarını şirket bilançolarına realist bir biçimde yerleştirme yönünde çalışmalar yapan ABD için önerilen muhasebe kuralları ise, net şirket değerinden 1.700 milyar gibi bir tutarın eksiltilmesini öngörüyor.

Geçmişe dönüp bakınca, işverenlerin neden bu denli pahalı vaatler vermiş olduğunu anlamak kolay gözüküyor.

Ancak Boston Koleji Emeklilik Araştırmaları Merkezi Müdür Yardımcısı Steven Sass, geleneksel olarak tanımlanmış karlar içeren emeklilik sistemlerinin kitlesel üretim, kitlesel tüketim esasına dayanan ekonomiler ile birlikte yayıldığını belirtiyor. Emeklilik provizyonlarının vergi bakımından etkin olması işgücünün ödüllendirilmesi ve başka şirketlerde daha yüksek maaş arayışına gitmemesi anlamına geliyor.

Türkiye'de emeklilik yaşının 65'e yükseltilmesine yönelik tartışmalar yaşanır ve bireysel emeklilik sistemi teşvik edilirken, İngiltere'de ise fon yetersizliği nedeniyle bu sistem çöküyor. Amerika'da ise olumsuz şirketlerin batma sebebi olarak görülen yönetim sorunlarının arasında, çalışanlara cömert erken emeklilik olanakları sağlayan bir yapılanmanın var olduğu da kabul ediliyor.

Kaynak: Financial Times